UX, kişinin bir işi yaparken yaşadığı deneyimin tamamını ele alır. UI, o deneyimi mümkün kılan arayüzün ekranda nasıl göründüğü ve davrandığıyla ilgilenir. Bir teklif formunda gerekli bilgileri bulabilmek, nerede olunduğunu anlamak ve talebin ulaştığını bilmek deneyimin parçalarıdır. Alan etiketi, hata mesajı, düğme ve odak göstergesi arayüzün parçalarıdır.
Teklif formunda ayrımı nasıl görürüz?
Bir ziyaretçinin telefonundan fiyat teklifi almak istediğini düşünün. Form, henüz bilmediği proje bütçesini zorunlu kılıyorsa sorun akışın kararında olabilir. Bütçe sorusu isteğe bağlı olduğu hâlde etiketi soluk ve açıklaması görünmezse arayüz sorunu vardır. Formun tüm bilgileri kabul edip onay mesajı vermemesi ise teknik davranış ile deneyimin kesiştiği noktadır. Tek belirti olan düşük tamamlama oranının üç ayrı nedeni olabilir.
Önce görevi gözlemleyin
Katılımcıya hangi düğmeye basacağını söylemeden şu görevi verin. Telefonda iki hafta içinde başlayabilecek bir web projesi için teklif iste. Kullanıcı durakladığında ekrana nerede bakıyor, neyi bulamıyor ve hangi bilgiyi vermekte tereddüt ediyor, bunları not alın. Görevi tamamladıktan sonra talebin iletildiğinden nasıl emin olduğunu sorun. Bu cevap, ekrandaki başarılı durumun gerçekten anlaşılır olup olmadığını gösterir.
Tasarım incelemesine iki ayrı çıktı koyun
Akış çıktısı, giriş sayfasından sonuç durumuna kadar adımları, vazgeçme noktalarını ve hata sonrası dönüş yollarını tarif eder. Arayüz çıktısı, düğme çeşitlerini, form etiketlerini, kontrastı, mobil düzeni ve klavyeyle gezinmeyi gösterir. Bir ekip ikisini aynı prototipte inceleyebilir. Önemli olan, görsel düzeni beğenmiş olmanın görevi tamamlamayı kanıtlamadığını kabul edip iki tür bulguyu ayrı kaydetmektir.
Ne zaman yeniden tasarlamak gerekir?
Düğme rengi değiştiğinde görünürlük artıyorsa dar bir UI düzeltmesi yeterli olabilir. Kullanıcılar teklif yerine fiyat aralığı bekliyorsa sayfanın içeriği ve adım sırası da gözden geçirilir. Yavaş mobil bağlantıda düğme görünür ama form geç yanıt veriyorsa performans testi gerekir. İyileştirme sonrasında aynı görevi tekrar deneyin ve tamamlama, hata ve geri dönüş davranışına bakın. Trafik hacmi düşükse küçük sayıların neden olduğu oynaklığı rapora ekleyin.
Kabul ölçütü örneği
Form boş gönderildiğinde ilk hatalı alana klavyeyle ulaşılabilsin, açıklama o alanla ilişkilendirilsin ve doğru girilmiş alanlar korunabilsin. Başarılı gönderimde talebin alındığı ve sonraki adım görünsün. Bu iki durumun mobil ve masaüstünde denenmesi, UX kararını uygulanmış UI davranışına bağlar.
İlgili rehber: web performansı ve erişilebilirlik.